Spotkanie miało wyjątkowy kontekst, bowiem właśnie trwają Zimowe Igrzyska Olimpijskie Mediolan–Cortina 2026 — największe sportowe wydarzenie tego sezonu, które odbywa się w dniach 6-22 lutego, obejmując rywalizację reprezentacji z ponad 90 krajów w 16 dyscyplinach zimowych. Gościem wydarzenia był Grzegorz Knap – absolwent 33. Szkoły Liderstwa Politycznego, członek Zarządu Instytutu Prawa Sportowego, adwokat i ekspert prawa sportowego.

Soft power vs hard power – podstawy pojęciowe

Na początku rozmowy Grzegorz wyjaśnił, czym jest soft power i jak odróżnia się ono od hard power:

· Hard power to twarde narzędzia wpływu – siła militarna, sankcje, presja ekonomiczna czy naciski strategiczne.

· Soft power to umiejętność wpływania na postawy albo decyzje innych bez użycia siły – poprzez kulturę, wartości, atrakcyjność narracji i pozytywny wizerunek.

Sport, a w szczególności igrzyska olimpijskie, jest jednym z najważniejszych nośników soft power we współczesnym świecie – łącząc globalną widownię, media, emocje i symbole narodowe w potężną platformę komunikacyjną.

Historyczne przykłady sportu jako narzędzia politycznego

W dyskusji zostały przypomniane ważne momenty w historii sportu, które pokazują, jak igrzyska były wykorzystywane politycznie:

· Igrzyska Berlińskie 1936 – jako spektakl propagandowy nazistowskich Niemiec, pokazujący siłę i „jedność” państwa.

· Monachium 1972 – tragedia zamachu terrorystycznego stała się jednym z najbardziej dramatycznych momentów w historii igrzysk i wpłynęła na globalną percepcję bezpieczeństwa imprez sportowych.

· Moskwa 1980 – igrzyska w Moskwie zostały wyraźnie „ugryzione” przez politykę: w proteście przeciwko inwazji ZSRR na Afganistan kraje zachodnie zbojkotowały imprezę, co stało się jednym z najbardziej znanych przykładów wykorzystania sportu jako pola rywalizacji ideologicznej.

Te przykłady ilustrują, że igrzyska często łączą się z polityką — nawet jeśli oficjalnie mają być neutralne — i każda duża impreza sportowa niesie za sobą znaczenie poza czysto sportowe.

Sport i wizerunek państwa

Podczas spotkania omówiono konkretne aspekty tego, jak współczesne igrzyska wpływają na percepcję państw:

Turyn 2006: miasto znane przede wszystkim jako przemysłowy ośrodek Fiata zyskało po imprezie nowy impuls turystyczny i kulturalny. Ponadto Włochy wykorzystały igrzyska do transformacji postrzegania kraju patriarchalnego w bardziej nowoczesne i inkluzywne społeczeństwo; szczególnie symboliczny moment stanowiło przekazanie zapalenia znicza przez kobiety po raz pierwszy w historii — co miało podkreślić rolę kobiet we włoskim społeczeństwie i sporcie.

Soczi 2014: jedne z najdroższych igrzysk w historii, krótko po których nastąpił pierwszy atak na Ukrainą, co pokazało, że igrzyska miały za cel złagodzenie wizerunku Rosji na arenie międzynarodowej zanim państwo sięgnęło po narzędzia hard power.

Mistrzostwa Świata w Piłce Nożnej w Katarze 2022: niewielkie państwo wykorzystało duże wydarzenie do zmiany globalnego postrzegania swojego kraju z eksportera surowców do nowoczesnego centrum sportowego, inwestując również w kluby zagraniczne i wpływy w FIFA poprzez sieć powiązań politycznych i biznesowych.

Paryż 2024: impreza pokazywała Francję jako kraj bezpieczny, otwarty i różnorodny, promując wartości tolerancji, choć różnie to zostało odebrane przez opinię publiczną.

Zwrócono uwagę, że igrzyska nie są inwestycją nastawioną na zysk finansowy tu i teraz, lecz na długofalowy wizerunek i wpływy międzynarodowe.

Sport jako platforma wartości i narracji

Omówiono wiele przykładów, które pokazują, że sport i jego otoczka mogą przekazywać wartości kulturowe i polityczne:

· Ceremonie otwarcia i artystyczne oprawy – jak w Mediolanie muzyka, śpiew i moda używane są do pokazania kulturowej tożsamości kraju.

· Dyplomacja elit – obecność przywódców państwowych i ich delegacji na dużych imprezach oraz okazja do spotkań bilateralnych i technicznych.

Granica między neutralnością a polityczną manifestacją

Prelegent poruszył także kontrowersje wokół neutralności politycznej sportu. Przytoczono przypadek ukraińskiego skeletonisty Władysława Heraskewycza, który chciał wystąpić w kasku ze zdjęciami ukraińskich sportowców poległych w wojnie na Ukrainie, co Międzynarodowy Komitet Olimpijski uznał za manifestację polityczną i zabronił – co wywołało dyskusję o granicy między wolnością słowa a zasadą neutralności w sporcie.

Polska i przyszłe igrzyska w roku 2040 czy 2044

W kontekście Polski rozmowa dotyczyła różnych zagadnień:

· Co Polska mogłaby pokazać światu poprzez organizację własnych dużych imprez sportowych – nie tylko jako rywalizacji, ale jako obrazu kraju bezpiecznego, gościnnego i kulturowo bogatego.

· Wyzwania organizacyjne i logistyczne – np. scenariusz podziału konkurencji pomiędzy różne regiony kraju (Warszawa, Lublin, Białystok, Poznań), tak by infrastruktura służyła społeczeństwu także po imprezie.

· Kwestia politycznego i społecznego konsensusu w Polsce – pomimo zgody politycznej między różnymi ugrupowaniami (która akurat jest), społeczne przekonanie i entuzjazm wobec organizacji igrzysk powinny być wystarczająco silne, aby przejść od aspiracji do wystarczającej mobilizacji inwestycyjnej.

Podsumowanie i refleksje

Spotkanie z Grzegorzem Knapem było szerokim spojrzeniem na to, jak sport funkcjonuje dziś nie tylko jako rywalizacja, lecz jako narzędzie dialogu międzynarodowego, wizerunku państwa i narracji społecznej.

Uczestnicy zgodzili się, że:

· Wielkie imprezy sportowe – takie jak trwające właśnie Igrzyska Olimpijskie w Mediolanie i Cortinie – łączą w sobie elementy kultury, polityki, ekonomii i dyplomacji w sposób unikalny w historii światowej.

· Polska powinna rozważać własne strategie w sporcie globalnym, widząc w nim szansę na budowanie pozytywnego, silnego i nowoczesnego wizerunku na arenie międzynarodowej.